ΠΡΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ - ΚΑΛΙΦΟΡΝΙΑ - 1914 - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

 

 

 

             ΠΡΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

 

 

 

  Η Καλιφόρνια μετ’ ολίγον θα μας εφοδιάζη με τελείους τύπους του ανθρωπίνου γένους, εάν επιτύχωσιν αι καταβαλλόμεναι υψηλαί προσπάθειαι.

  Αυτά τουλάχιστον αναγγέλονται τηλεγραφικώς προς τας εφημερίδας εκ Καλιφορνίας.

  Λέγεται δηλαδή ότι ο Καλιφορνιακός Σύλλογος της Δικαιοσύνης προτίθεται ν’ αγοράση αγρόν εκτάσεως χιλίων Αμερικανικών στρεμμάτων και να θέση εντός αυτού είκοσι πέντε εκλεκτά ανθρώπινα ζεύγη, να παρέχη δε εις αυτά παν μέσον προς ευζωϊαν και ευτεκνίαν υπό όλως ειδυλλιακάς συνθήκας και υπό την επίβλεψιν ειδικών ιατρών, ώστε ο νεώτερος ούτος παράδεισος να αποβή η κοιτίς της ανθρωπίνης υγείας και ωραιότητος.

  Ο αγρός θα ανήκη εις την Κυβέρνησιν.

  Δι’ όλα αυτά θα χρειασθώσιν 100.000 δολλάρια και επί πλέον ψήφισις ιδιαιτέρου νόμου.

 

 

 

 

 

  

 

 

 

[ δημοσιεύθηκε στην ετήσια περιοδική έκδοση: Βύρων Π. Ιακωβίδης, «Ο Ελληνικός Κόσμος», Λεύκωμα Φιλολογικόν Εικονογραφημένον του έτους 1913 1914, Εν Αθήναις, 1914, σ. 56. ]  

 

Λόγος Έμφρων

logosemfron.blogspot.com

[ ανάρτηση 16 Οκτωβρίου 2022 :

«Προς καλλιέργειαν ανθρώπων»,

ανυπόγραφο άρθρο,

δημοσίευση 1914,

ετήσιον Ημερολόγιον «Ελληνικός Κόσμος» ]

 

 

Ασημίνα Ξηρογιάννη - 4 Θέσεις - ποιήτρα, πεζογράφος, θεατρική συγγραφέας, θεατρολόγος, κριτικός λογοτεχνίας, μεταφράστρια - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

 

AΣΗΜΙΝΑ ΞΗΡΟΓΙΑΝΝΗ - 4 ΘΕΣΕΙΣ

 

Ασημίνα Ξηρογιάννη (γένν. 1975)

ποιήτρια

πεζογράφος

θεατρικός συγγραφέας

θεατρολόγος

κριτικός λογοτεχνίας

μεταφράστρια

 

 

 

 

 

 

 

Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΩΣ ΦΟΡΕΑΣ ΧΡΕΟΥΣ:

Ασημίνα Ξηρογιάννη:  

       Δεν μπορώ να πω πως αισθάνθηκα ποτέ φορέας ενός χρέους σε ό,τι αφορά τη λογοτεχνία. Εμπράκτως όμως και συνειδητά της είμαι αφοσιωμένη. Όπως αποδεικνύει η πορεία μου όλα αυτά τα χρόνια, η σχέση μου μαζί της είναι απόλυτη. Και ουσιαστική συνάμα. Δεν βγάζω ένα βιβλίο και μετά σιωπώ μέχρι την έκδοση του επόμενου βιβλίου. Απεναντίας, μεταφράζω, δημοσιεύω βιβλιοκριτικές, κάνω εισηγήσεις περί ποίησης, συνεργάζομαι με ποικίλα έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά, διατηρώ η ίδια το λογοτεχνικό ιστολόγιο varelaki (ένθετο περιοδικό notationes) από το 2009, συμμετέχω σε συλλογικές εκδόσεις. Με λίγα λόγια ΖΩ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ. Κι αυτό γιατί δεν μπορώ να κάνω αλλιώς.

 

 

 

 

ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:

Ασημίνα Ξηρογιάννη:  

 

Διαβάζω πάρα πολύ. Γράφω και διαβάζω, διαβάζω και γράφω. Είναι αναγκαίος και διαρκής αυτός ο διάλογος μεταξύ γραφής και ανάγνωσης για έναν συγγγραφέα, νομίζω.

 

Ξεχωρίζω τον Μπέκετ, τον Στραντ, τον Ευρυπίδη, τον  Σοφοκλή, τον Καβάφη, τον Τσέχωφ, τον Κάρβερ και όχι μόνο. Και όχι απαραίτητα με αυτήν τη σειρά.

 

Λόγω των φιλολογικών σπουδών μου και της αγάπης μου για την αρχαιότητα, έχω δεχτεί πολλά σχετικά ερεθίσματα όσον αφορά στον τρόπο σκέψης μου,  καθώς και αναφορικά με τη φιλοσοφική διάσταση των πραγμάτων.  Όμως εκείνο το στοιχείο που θεωρώ ότι με έχει στιγματίσει και έχει συμβάλλει στον τρόπο που  αποκωδικοποιώ και φιλτράρω τα ποικίλα ερεθίσματα είναι το θέατρο.

  Τελείωσα- μετά τη φιλολογία- το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Αθήνας, το Μεταπτυχιακό του ιδίου Τμήματος, το «Θέατρο-Εργαστήριο» του Εμπρός. Δίδαξα επί σειρά  ετών θέατρο σε παιδιά και εφήβους, ανέβασα πολλές εκπαιδευτικές παραστάσεις, έπαιξα η ίδια σε ποικίλες -χοροθεατρικές κυρίως- παραστάσεις. Μέσα απ’ όλα αυτά διαμορφώθηκα, ανακάλυψα πτυχές του εαυτού μου που δεν γνώριζα, βίωσα υπέροχα πράγματα που μόνο μέσω του θεάτρου μπορεί κανείς να βιώσει.

Πάντα με ενδιέφερε η αλληλεπίδραση θεάτρου και ποίησης, ώσπου το 2017 κυκλοφόρησα από τις εκδόσεις Μomentum την Ανθολογία που εκπόνησα με τίτλο «Το θέατρο στην ποίηση». Μέσα σε αυτήν περιέχονται ποιήματα από 55 σύγχρονους Έλληνες ποιητές, που αναφέρονται στο θέατρο (άμεσα ή έμμεσα) ή ποιήματα που διαθέτουν θεατρική χροιά (για παράδειγμα αποτελούν αυτούσιους δραματικούς μονολόγους).

 

 

 

 

 

 

 

Η «ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ»:

Ασημίνα Ξηρογιάννη:  

 

 

Η απάντηση σε αυτήν την ερώτηση πρέπει να διαβαστεί συμπληρωματικά με την τοποθέτηση πάνω στην προηγούμενη.

Ακόμα, θα πρέπει εκ μέρους μου να σημειωθεί πως πιστεύω πάρα πολύ στα διακειμενικά παιχνίδια. Οι στίχοι άλλων ποιητών μπορούν να μου γεννήσουν στίχους νέους. Από τις λέξεις των άλλων ή με αφορμή αυτές ξεπηδούν οι λέξεις που θα στοιχειοθετήσουν στο δικό μου ποιητικό σύμπαν.

 Στα πλαίσια του γόνιμου διαλόγου με άλλες τέχνες και καλλιτέχνες, θα ήθελα να προσθέσω πως από τα φοιτητικά μου χρόνια ασχολούμαι με το κολάζ, το οποίο συνοδεύει κατά καιρούς τους στίχους μου. Μάλιστα κάποια κολάζ μου έχουν αποτελέσει εξώφυλλα για τα βιβλία μου. Αναφέρω ενδεικτικά το κολάζ μου με τίτλο «Η ιστορία της γυναίκας μέσα στους αιώνες» που κοσμεί το βιβλίο μου «Εποχή μου είναι η ποίηση» (Γαβριηλίδης 2013). Το βιβλίο αυτό κυκλοφορεί ολόκληρο στη Γαλλία από το 2016, μεταφρασμένο από τον Μισέλ Βόλκοβιτς. Και η γαλλική έκδοση του βιβλίου έχει επίσης στο εξώφυλλό της ένα κολάζ που έχω δημιουργήσει ειδικά γι΄αυτήν.

Συνεπώς, ο διάλογος της ποίησης με τις άλλες τέχνες είναι κάτι που με εμπνέει και με γοητεύει.

 

 

 

 

 

Η ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΕΙΔΗ ΕΚΦΡΑΣΗΣ:

Ασημίνα Ξηρογιάννη:

 

             Έχω ασχοληθεί με διαφορετικά είδη του λόγου, αν μελετήσει κανείς προσεκτικά την εργογραφία μου, αλλά και τα κείμενά μου που εμπεριέχονται στη βάση της βιβλιονέτ:  (https://biblionet.gr/%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%89%CF%80%CE%BF/?personid=824280)

Moυ αρέσει ο πειραματισμός, η ανακάλυψη νέων τρόπων και μορφών, η μεταμόρφωση, η ανατροπή. Έχω την ανάγκη για νέα ερεθίσματα, νέες προκλήσεις που με ανανεώνουν ως άνθρωπο και ως δημιουργό. Οπότε εκτός από ποίηση, έγραψα πεζογραφία, θεατρικό έργο, δοκίμιο.

Τα δοκίμιά μου αναφέρονται στο έργο των άλλων ομοτέχνων μου και έχω διαβάσει και μελετήσει αρκετούς έλληνες και ξένους δημιουργούς, ζώντες και τεθνεώτες. Θα σταθώ ενδεικτικά σε έναν σύγχρονο ποιητή από τον Καναδά που απεβίωσε το 2014 και τον οποίο είχα τη χαρά να συστήσω η ίδια στο ελληνικό κοινό.  Πρόκειται για τον Μάρκ Στραντ του οποίου το έργο πάντα με συγκινεί. Έτσι λοιπόν εκπόνησα μια Ανθολογία με ποιήματά του που επέλεξα και μετέφρασα. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν και έχει λάβει μάλιστα πολύ θετικές κριτικές.

 

                                       Ασημίνα Ξηρογιάννη

 

 

 

 

Λόγος Έμφρων

logosemfron.blogspot.com

[ ανάρτηση 15 Σεπτεμβρίου 2022 :

4 Θέσεις,

Ασημίνα Ξηρογιάννη,

ποιήτρια, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας,

θεατρολόγος, κριτικός λογοτεχνίας, μεταφράστρια ]

 

 

 

προτάσεις: Γιώργος Αμάραντος "Απόλλων και Κρίσνα" (Ελλάδα και Ινδία στη νεότερη ευρωπαϊκή σκέψη και λογοτεχνία), Αθήνα, 2022 - μελέτη - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

 

Γιώργος Αμάραντος

« Απόλλων και Κρίσνα »

   Ελλάδα και Ινδία

   στη νεότερη ευρωπαϊκή σκέψη

   και λογοτεχνία

Αθήνα, 2022

 

 

  

 

 

Λόγος Έμφρων

logosemfron.blogspot.com

[ ανάρτηση 8 Σεπτεμβρίου 2022 :

προτάσεις:  

Γιώργος Αμάραντος, «Απόλλων και Κρίσνα», Αθήνα, 2022 ]

 

 

Γιώργος Καραντώνης - 4 Θέσεις - ποιητής - πεζογράφος - αρθρογράφος - κριτικός - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

 

Γιώργος Καραντώνης – 4 Θέσεις

 

Γιώργος Καραντώνης (γένν. 1947)

ποιητής

πεζογράφος

αρθρογράφος

κριτικός

 

 

 

Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΩΣ ΦΟΡΕΑΣ ΧΡΕΟΥΣ:

 

Γιώργος Καραντώνης:

 

  Με αυστηρά κριτήρια αυτό το χρέος δεν το αισθάνθηκα ποτέ στην κυριολεξία, ως χρέος. Όμως από πολύ νωρίς, για να μην πω από την αρχή της δημιουργικής πορείας μου, αισθάνθηκα αυτό που θεωρώ ως αυτονόητο καθήκον και υποχρέωση κάθε καλλιτέχνη και λογοτέχνη που σέβεται τον εαυτό του, δηλαδή ότι θέλοντας και μη, αργά ή γρήγορα, θα υποχρεωθεί εκ των πραγμάτων – και όχι κατόπιν «άνωθεν εντολής» – αφενός να απεικονίσει, άμεσα ή έμμεσα, την πραγματικότητα που τον περιβάλλει και αφετέρου να στρατευτεί, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, με τις ιδέες στις οποίες πιστεύει, οι οποίες, όμως, ενίοτε συγκρούονται με την ίδια την πραγματικότητα. Μιλώ, φυσικά, για ειλικρινείς και γνήσιους δημιουργούς.

    Όσο αφορά εμένα αυτή η αυθόρμητη, θα ’λεγα, ενσυνείδηση δε μετατόπισε αισθητά τα κριτήρια της δημιουργικότητάς μου, αφού, συν τοις άλλοις, η λογοτεχνική παραγωγή μου είχε, από τα πρώτα βήματά της, αρκετούς τρόπους και μορφές για να εκδηλωθεί.

 

 

 

 

ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:

 

Γιώργος Καραντώνης:

 

  Δεν μπορώ να πω ότι έχω συνειδητά επηρεαστεί από κάπου σε σημαντικό βαθμό. Πάντως, αν υποχρεωνόμουνα να αναφέρω κάποιους Έλληνες ποιητές, θα επισήμανα το Σεφέρη ως προς το σύνολο του έργου του και το νεανικό Ελύτη των «Προσανατολισμών», που θεωρώ πως, αν και η πρώτη, είναι η καλύτερη συλλογή του. Ασυνείδητα, ίσως, έχω επηρεαστεί από τον Καρυωτάκη και ορισμένους άλλους μεταγενέστερους ποιητές, διαφορετικών εποχών και τεχνοτροπιών, τους οποίους δεν έχει νόημα να κατονομάσω, επειδή δεν έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση και στην εξέλιξη της ποιητικής πορείας μου, αλλά περιορισμένο και σποραδικό.

 Όσο αφορά αισθητικές προτιμήσεις και καλλιτεχνικές σχολές, θα αναφέρω οπωσδήποτε το γαλλικό σουρεαλισμό – και όχι υπερρεαλισμό, όπως κακώς επιμένουν να τον αποκαλούν πολλοί – και την αμερικάνικη μπιτ (beat) ποίηση, λόγω και της προσωπικής συγγένειάς μου προς τις ιδέες που αυτές πρεσβεύουν και τη γενικότερη στάση ζωής μου σε ορισμένους τομείς.

   Ειδικά για την πεζογραφική παραγωγή μου, δε νομίζω ότι έχω υποστεί αξιοσημείωτη επιρροή από κάποιον πεζογράφο, Έλληνα ή ξένο, ή από κάποια λογοτεχνική σχολή.

   Πάντως, η μορφή τέχνης που συχνά επιδρά στη λογοτεχνική δημιουργία μου είναι η κάθε είδους μουσική. Έχω γράψει ποιήματα απλώς ακούγοντας κάποια μουσικά έργα, χωρίς υποχρεωτική σύνδεση αυτών των ποιημάτων με τη μουσική που άκουγα όταν τα εμπνεόμουνα. Σε αυτό το σημείο είναι μια ευκαιρία να τονίσω ότι πιστεύω πως η μουσικότητα στην ποίηση είναι conditio sine qua non, αναγκαίος και απαραίτητος όρος και αυτό το αποδεικνύω με το έργο μου, κυρίως το ποιητικό, αλλά ακόμα και το πεζογραφικό.

 Ουσιαστικά, δεν έχω εγκαταλείψει ούτε αναθεωρήσει καμιά από τις αισθητικές προτάσεις ή επιδράσεις, αν θέλετε, που ανιχνεύονται στο έργο μου, ίσως επειδή τόσο η ποίηση όσο και η πεζογραφία μου είχαν από την αρχή πολλούς άξονες, ειρωνικό, σαρκαστικό, αυτοσαρκαστικό, κοινωνικό, πολιτικό, ερωτικό, υπαρξιακό, φυσιολατρικό. Συνεπώς, δεν είχα κάποια ουσιαστική μεταλλαγή στη λογοτεχνική πορεία μου μέχρι σήμερα, εκτός του ότι σε ορισμένες χρονικές περιόδους υπερισχύει σχετικά κάποιος τρόπος γραφής και σε άλλες κάποιος άλλος, παρόλο που, μερικές φορές, έχω γράψει την ίδια μέρα ένα ποίημα π.χ. σατιρικό και ένα ποίημα π.χ. λυρικό ή ερωτικό κ.ο.κ.

 

 

Η «ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ»

 

Γιώργος Καραντώνης:

 

   Δεν καταλαβαίνω επαρκώς την ερώτηση, άρα δεν υπάρχει ακριβής απάντηση. Αν, πάντως, εννοείται πως ο οποιοσδήποτε δημιουργός έχει – ή πρέπει να έχει – έναν ενιαίο τρόπο γραφής σε ό,τι γράφει, τόσο στα είδη του λόγου όσο και στις συγκεκριμένες μορφές με τις οποίες καταπιάνεται και μάλιστα με μια αυστηρή τυπικότητα, είναι αυτονόητο ότι δε συμφωνώ καθόλου, με βάση και τα όσα  ανέπτυξα παραπάνω και δεν εφαρμόζω τέτοια μέθοδο σε προσωπικό επίπεδο.

  Εξάλλου, πιστεύω πως η ίδια θεματική και η πανομοιότυπη γραφή σε όλη τη λογοτεχνική πορεία ενός λογοτέχνη καταντά βαρετή μονοτονία που τελικά αποβαίνει σε βάρος του λογοτεχνικού έργου του δημιουργού του, όσο αξιόλογο και αν είναι αυτό. Ο λογοτέχνης και ο κάθε καλλιτέχνης, βέβαια, πρέπει να διατηρεί την προσωπικότητα και το χαραχτηριστικό ύφος του, πρέπει, όμως, χωρίς να το αλλοιώνει, να το εμπλουτίζει με διαφορετικά θέματα, τρόπους και είδη γραφής.

   Εάν πάλι εννοείται ότι ένας λογοτέχνης μπορεί άφοβα και εξίσου αποτελεσματικά να επιδοθεί σε οποιοδήποτε είδος λογοτεχνικής γραφής, νομίζω ότι, πλην εξαιρέσεων, αυτό είναι σχεδόν αδύνατο να επιτευχθεί. Ακόμα και για αυτές τις λίγες εξαιρέσεις, αν μελετηθούν στο βάθος και αναλυτικά οι περιπτώσεις τους, θα διαπιστωθεί η ανισότητα της γραφής τους.

 

 

Η ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΕΙΔΗ ΕΚΦΡΑΣΗΣ:

 

Γιώργος Καραντώνης:

 

 Έχω υπηρετήσει σχεδόν όλα τα είδη του λογοτεχνικού λόγου, άλλα περισσότερο και άλλα λιγότερο και μπορώ να σας πω ότι, για μένα τουλάχιστον, οι δυνατότητες που μου έχει δώσει το κάθε διαφορετικό είδος με το οποίο ασχολήθηκα (ποίηση, πεζογραφία, αρθρογραφία, κριτικά σημειώματα, θεατρική γραφή) είναι ό,τι δίνει το συγκεκριμένο είδος λόγου σε κάθε δημιουργό, χωρίς κάποια ιδιαιτερότητα στην  περίπτωσή μου.

    Το είδος λόγου που επιλέγει να εκφραστεί ο δημιουργός είναι, φυσικά θέμα προσωπικής επιλογής του και συγκεκριμένης ευχέρειάς του να εκφραστεί με τον α’ ή το β’ τρόπο, αλλά και θέμα που καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το τι θέλει να πει ή να μην πει (κι αυτό μετράει) ο λογοτέχνης, τι ερεθίσματα έχει, τι προσιδιάζει στην ιδιοσυγκρασία του, ποιες πολιτικές, κοινωνικές, καλλιτεχνικές και εκδοτικές συνθήκες επικρατούν και όλα τα συναφή.

     Λόγος Έμφρων

logosemfron.blogspot.com

     

Π.Γ. Παπακωνσταντίνου - "Ασκληπιός" - άρθρο, 1907 - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ - ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΣΙΑ

 

Π. Γ. Παπακωνσταντίνου

«ΑΣΚΛΗΠΙΟΣ»

άρθρο 1907

 

 

 

 

 

              Η ιατρική εν τη λατρεία του Ασκληπιού

 

   Η ιατρική έκπαλαι συνεδέθη μετά της λατρείας του Ασκληπιού, εν ή εστερεώθη διά της πίστεως του λαού και της αρχαίας παραδόσεως. Εξηγείται δε ο συνδυασμός ούτος εξ αυτής ταύτης της υποστάσεως του λατρευομένου θεού εκδηλουμένης εν τη απολαύσει υγιούς φύσεως, καθαρού των ορέων αέρος, δροσερών υδάτων, ιλαρού του ηλίου φωτός, ό υπεμφαίνει και αυτό το όνομα του πατρός του Ασκληπιού Απόλλωνος, πράγματα τα οποία σπουδαίως υποβοηθούσι το έργον της ιατρικής.

 

   Τον καθαρόν δε τούτον αέρα και τας ζωο­γόνους του ηλίου ακτίνας ποθούντες οι αρχαίοι Έλληνες, ίδρυον τα Ασκλη­πιεία κατά την μαρτυρίαν του Πλουτάρχου (Ήθ. 286 D) επί τόπων υψηλών και καθαρών.

 

   Οι αρχαιότατοι ιατροί είναι συνήθως χειρούργοι, ως ο Ομηρικός των θεών ιατρός Παιήων και οι Ασκληπιάδαι. Και ο μεν Παιήων είναι πατήρ όλων των ιατρών (Οδυσ. δ 232), ο δε Ασκληπιός, ο «αμύμων ιητήρ» καθ’ Όμηρον (Δ 194), είναι πατήρ των Ασκληπιαδών Ποδαλειρίου και Μαχάονος εκ της Θεσσαλικής Τρίκκης εις Τροίαν απερχομένων ( Ιλ. Β 732).

   Εθεράπευον δε οι περί την σωτηριώδη τούτην του Ασκληπιού τέχνην διατρίβοντες κυρίως πληγάς κόπτοντες και αποκαθαίροντες τα σεσηπότα, εφαρμόζοντες επιθέματα και επάγοντες επωδάς, αίτινες είναι αυτά τα σημερινά «διαβάσματα» των ιερέων ή ιμάμιδων, εις ά καταφεύγουσι πολλάκις δεισιδαιμονούντες οι πάσχοντες.

   Ώστε η ιατρική αυτών ενέργεια είνε εξωτερική, είτε διότι δεν εδόθη ευκαιρία να μνημονευθή υπό των παλαιών συγγραφέων η δι’ εσωτερικών φαρμάκων ενέργεια αυτών, είτε διότι δεν είχεν εισέτι κατανοηθή η χρήσις αυτών.

   Μετά ταύτα εν τη Αιθιοπίδι του Αρκτίνου παρίσταται ο μεν Ασκληπιάδης Μαχάων ως εκπρόσωπος της χειρουργικής, ο δε Ποδαλείριος ως εκπρόσωπος της παθολογίας, αυτός διαγνούς την μανίαν του Αίαντος.

 

   Ο Πίνδαρος (Π Γ' 51) περιγράφει την ιατρικήν του Ασκληπιού ενέργειαν επί πασχόντων εκ πληγών και πυρετών γινομένων δι’ επωδών, δια φαρμάκων εσωτερικώς λαμβανομένων, δια βοτάνων καταπλασματικώς επιτιθεμένων και δια τομών.

 

   Εις τα μέσα ταύτα επιπροστίθεται συν τω χρόνω και η μέθοδος της δι’ εγκοιμήσεως θεραπείας, ής γίνεται μνεία το πρώτον παρ’ Αριστοφάνει (Σφηκ. 122 / Πλουτ. 653 εξ.), και ής τινος όμως η χρήσις προϋπήρχε μάλιστα δε εν τοις ιεροίς του Αμφιαράου εν Θήβαις και Ωρωπώ.

   Οψιαίτερον καθιερούται η εγκοίμησις εις πάντα τα ιερά του Ασκληπιού, άπερ απεδέξαντο αυτήν, εί και υπό την έποψιν ταύτην ο Αλεξανδρηνός Σέραπις ανθημιλλάτο προς τον Ασκληπιόν. Και παρέσχε μεν η εγκοίμησις αφορμήν προς πολλάς δεισιδαιμονίας, ών βρίθουσιν οι λόγοι του ρήτορος Αριστείδου, και η παρά Λουκιανώ ιστορία του Ψευδοπροφήτου Αλεξάνδρου, αι δεισιδαιμονίαι όμως αύται εν τοις μετέπειτα μάλιστα χρόνοις, καθ’ ούς τα μεν θαύματα ήσαν συχνά, αι δε θεραπείαι σπάνιαι, συνετέλεσαν μάλλον προς έξαρσιν ή προς βλάβην της του Ασκληπιού υπολήψεως, ήτις και κορυφούται επί των χρόνων της παρακμής.

   Διό και ο Ασκληπιός αποκαλείται ο κατ’ εξοχήν «Σωτήρ», όστις άγει και φέρει τα πάντα και είνε κατά τον Αριστείδην (I 64 Dind) φύλαξ και αυτών των αθανάτων. Και διά τούτο ευλόγως αποκαλείται (Sallet Numism Zeitschr V 330 εξής) «εύκολος παγκρατίδης και φιναίος».

 

 

 

 

 

                          Σύμβολα του Ασκληπιού

 

 

   Το αρχαιότατον και συνηθέστατον του Ασκληπιού σύμβολον ήν ο όφις, όν ο νεαρός θεός προσελκύει εις εαυτόν ανά τας φάραγγας του όρους Πηλίου (Σχολ. Νικάνδρου Θηριακ. 438).

   Υπεδήλου δε ίσως την αυτανανέωσιν (Σχολ. Αριστοφ. Πλουτ. 733. Ηρώνδας IV 90. Welcker Gr. Gotterl II 737).

   Τα αρχαιότατα έργα της τέχνης παρίστων τον όφιν ελεύθερον και ανεξάρτητον από του Ασκληπιού εν ησυχία δε παρ’ αυτόν κατακείμενον ή εν κινήσει με ηνωρθωμένην κεφαλήν. Συν τη παρόδω όμως των χρόνων ο όφις άρχεται περιελισσόμενος περί την βακτηρίαν του θεού και ούτω συνενούμενος μετ’ αυτού, ώστε διαμνημονεύεται οψιαίτερον και αυτός ο Ασκληπιός υπό μορφήν δράκοντος εξ Επιδαύρου εις Σικυώνα μετακομιζόμενος (Παυσ. II 10 3).

 

   Έτε­ρον σύμβολον του Ασκληπιού προς παράστασιν της θείας αυτού δυνάμεως ήν σπανιότερον μεν το σκήπτρον, αναφαινόμενον ιδίως εις έργα γλυπτικά παριστώντα τον θεόν επί θρόνου καθήμενον, συχνότερον δέ η βακτηρία η μέ­χρι μασχάλης ανυψουμένη ή και βραχυτέρα το μέγεθος ούσα.

   Η δέ φράσις «ανάληψις της βακτηρίας» (Ψευδοϊπποκράτους επιστ. XI) ίσως υπεμφαίνει, ότι ο σωτηριώδης θεός αναλαμβάνει την βακτηρίαν, ίνα μεταβή από τόπου εις τόπον και επιδαψιλεύση τοις πάσχουσι τα ευεργετήματα.

 

   Τρίτον σύμβολον του θεού είνε το τρύβλιον, εν ώ εμβάλλεται το σωτήριον κατά των νόσων φάρμακον.

 

   Τέταρτον δε ο κύων αναφαινόμενος επί συμμαχικών νομισμάτων των Μαγνήτων (Head ΙΙ Ν 256), εικονιζόντων τον θεόν νεαρόν μετά σκήπτρου, οφιειδούς βακτηρίας και κυνός.

   Τοιούτον ήν και το περίπυστον εκ χρυσού και ελέφαντος άγαλμα Ασκληπιού, έργον του Παρίου Θρασυμήδους, όπερ παρίστη τον θεόν επί θρόνου καθήμενον και βακτηρίαν κρατούντα, την δε ετέραν των χειρών έχοντα υπέρ την κεφαλήν του δράκοντος, πεποίηται δε και κύων παρακατακείμενος (Παυσ. II 27, 2.)

 

 

 

 

 

 

 

 

           Παράστασις του Ασκληπιού εν τη γλυπτική

 

 

   Τα αγάλματα του θεού Ασκληπιού, τα ανακείμενα εις τους εν Τρίκκη, Επιδαύρω, Κω και Περγάμω ναούς, εκ χρυσού και ελέφαντος πεποιημένα, παρίστων τον μεν θεόν συνήθως καθήμενον επί θρόνου, τον δέ όφιν παρ’ αυτόν πίνοντα ή εσθίοντα εκ του τρυβλίου.

   Έτερα γλυπτά έργα παρίστων αυτόν, τα μέν ιστάμενον απλώς, τα δέ μελετώντα.

 

   Ήν δέ ο Ασκληπιός συνήθως πωγωνοφόρος και προσόμοιος τω Διΐ με χαρακτηριστικά όμως ηπιώτερα και θέσιν σώματος απλουστέραν. Εφόρει δε τον φιλοσοφικόν μανδύαν και ται­νίαν περί την κεφαλήν εν είδει διαδήματος (Καββαδ. Fouilles d’Epid. I Πιν. IX 22-24) αντ’ αυτής δέ και στέφανον δάφνης (Εφημ. αρχ. 1894 Πιν. I αριθ. 2), έτι δέ και στέφανον πίτυος (Friederichs Gerote u Bronzen αριθ. 1846 b).

 

   Προσφιλή δε καθ’ όλου δένδρα τω Ασκληπιώ ήσαν η κυπάρισσος, η πίτυς, ής τον καρπόν φέρει επί της χειρός (Παυσ. II 10, 3) και η ελαία φυομένη περί τους βωμούς αυτού (Παυσ. III 23, 7).

 

   Εις τινα ιερά ήσαν αγάλματα Ασκληπιού εν νεανική μορφή, οίον ήν το εκ χρυσού και ελέφαν­τος αγένειον άγαλμα του θεού τούτου εν Σικυώνι, έργον Καλάμιδος (Παυσ. II 10, 3) και το εν Γόρτυνι, πόλει της Αρκαδίας ανακείμενον εν τω ναώ του Ασκληπιού άγαλμα αυτού ουκ έχον πω γένεια, ως και άγαλμα Υγιείας (Παυσ. VIII 28, 1).

 

   Τα δε νυν πολυπληθή υπάρχοντα αγάλματα Ασκληπιού,
ών εκλογήν σχετιζομένην προς πάντα τον περί Ασκληπιόν κύκλον, εποίησεν ο Mueller-Wieseler (D A Κ II 759-795), εμφαίνουσι τα πλείστα τύπον τινά αναπτυχθέντα εκ του ιδεώδους τύπου του Διός, όστις φαίνεται μορφω­θείς κατά την Δ’ π. X. εκατονταετηρίδα.

 

   Ιδιαζούσης μάλιστα ωραιότητος εί­ναι μία κεφαλή Ασκληπιού εν Μήλω ανευρεθείσα, και εν τω Βρετανικώ νυν Μουσείω ανακειμένη, ής έκτυπον δημοσιεύει ο Overbeck (Atlas der Kunstmythol II Taf II. 12), και ήν ένιοι θεωρούσιν ως κεφαλήν ουχί Ασκληπιού αλλά Διός.

 

 

   Περί τον Ασκληπιόν παρίσταντο το πάλαι πολλά πρόσωπα, άνδρες και γυναίκες, ών γνωριμωτάτη είναι η Ηπιόνη, δηλ. η Παυσίπονος, ήτις εν Επιδαύρω ίσχυεν ως σύζυγος αυτού (Παυσ. II 29, 1), εξ ής γεννά κατ’ Αριστείδην Μιλήσιον εν τω περί Κνίδου συγγράμματι (απ. 22, πρβλ. Εχολ. Πινδ. Π Γ' 14) τους Ασκληπιάδας Ποδαλείριον καί Μαχάονα, ούς ο ρήτωρ Αριστείδης αποκαλεί μονίμους συνοδούς και προδρόμους του πατρός.

 

   Άλλο μετά την Ηπιόνην γυναικείον πρόσωπον διαμνημονευόμενον είναι η Υγίεια, συνήθως μεν θυγάτηρ, ενίοτε δε και σύζυγος του Ασκληπιού (Ηρώνδας IV 4), ήτις μετά τον Απόλλωνα και τον Ασκληπιόν τα μάλιστα ελατρεύετο κατά τε Επίδαυρον και κατά πάντα σχεδόν τα εν Πελοποννήσω ιερά του Ασκληπιού. Διό και «Σώτειρα και αλεξίπονος» επονομάζεται (Καββαδ. Fouilles d’Epid. 20, 69, 78, 82, 134, 142, 159, 250. Έφημ. άρχ. I 149 II 24).

   Η παλαιά σμί­λη απετύπωσεν επί του μαρμάρου νεαράν και δροσοβριθή εικόνα Υγιείας, η δέ ποιητική μούσα, ήτις εφαντάσθη αυτήν ιλαρώς μειδιώσαν με οφθαλμούς ακτινοβόλους, αποκαλεί αυτήν «πρεσβίσταν μακάρων» (Λικύμνιος Χίος απ.4 Β), «θρόνων σεμνών Απόλλωνος βασιλείαν ποθεινήν» και «πραυγέλων Υγίειαν» (Wilamowitz Isyllos 192). Ελατρευετο δε εκ παλαιοτάτων χρό­νων και εν τω εν Αθήναις Ασκληπιείω.

 

   Έτερα γυναικεία πρόσωπα της αυτής ακολουθίας είνε η Ιασώ, Πανάκεια, Αίγλη, Ακεσώ, αίτινες ομοίως αποκαλούνται θυγατέρες Ασκληπιού.

 

   Μεταξύ δε των ανδρικών προσώπων, των προμαρτούντων τω Ασκληπιώ, γνωριμώτατος είνε ο Τελεσφόρος, ως απεκαλείτο εν Περγάμω, δαίμων της αναρρώσεως, όστις εν γλυπτικαίς παραστάσεσιν αναφαίνεται ως μικρά τις μορφή, περιειλιγμένη εντός παχέος μανδύου και επί κεφαλής έχουσαν θερμόν πιλίσκον. Είνε ζωηρά εικών αναρρωνύοντος ασθενούς. Εν Επιδαύρω εκαλείτο η μικρά αύτη μορφή Άκεσις, ήτοι θεραπεία, εν δε Τιτάνη επί της περιοχής της Σικυώνος, όπου επίσης υπήρχεν Ασκληπιείον (Παυσανίας. ΙΙ 11, 6-7), εκαλείτο Ευμαρίων, τουτέστι δαίμων της ευημερίας, αλλαχού δε Δάρρων, ήτοι Θάρρων.

 

   Τελευταίον μεταξύ των Θεών τούτων συχνάκις αναφαίνεται και η Αθηνά λατρευομένη ως θεότης του αγνού, ιλαρού και τρέφοντος αέρος, ήτις διά τούτο εταυτίζετο μετά της Υγιείας ( Preller-Robert Gr. Mythol I έκδ. 4, σ. 527).   

 

 

 

 

[ το άρθρο

        του Π.Γ. Παπακωνσταντίνου,

(καθηγητή εν τη Μεγάλη του Γένους Σχολή),

         «Ασκληπιός»

δημοσιεύθηκε στην ετήσια έκδοση

«Ακτίνες Εικονογραφημένον Ημερολόγιον του δισέκτου έτους 1908»,

  Εν Κωνσταντινουπόλει, 1907, σ. 97-118.

 

 Το πρωτότυπο σε πολυτονικό.

  Εδώ παρουσιάσθηκαν τα τμήματα του άρθρου (6,7,8).

 

Η δομή του πλήρους άρθρου «Ασκληπιός»:

/ - (εισαγωγή: ετυμολογία, ο Ασκληπιός στη μυθολογία)

/ - Α. Κέντρον λατρείας του Ασκληπιού εν Τρίκκη.

/ - Β. Κέντρον λατρείας του Ασκληπιού εν Επιδαύρω.

/ - Γ. Κέντρον λατρείας του Ασκληπιού εν Αθήναις.

/ - Δ. Κέντρον λατρείας του Ασκληπιού εν Κώ.

/ - Ε, Κέντρον λατρείας του Ασκληπιού εν Περγάμω.

/ - ΣΤ. Η ιατρική εν τη λατρεία του Ασκληπιού.

/ - Ζ.  Σύμβολα Ασκληπιού.

/ - Η. Παράστασις του Ασκληπιού εν τη γλυπτική.

/ - Θ. Ιάματα Ασκληπιού. ]

     Λόγος Έμφρων

logosemfron.blogspot.com